Đền thờ Côn Đảo - Một công trình uy nghi nơi đảo thiêng

Xem đền thờ Côn Đảo 3D tại đây 

CHỐN UY NGHI NƠI ĐẢO THIÊNG

Đền thờ Côn Đảo được UBND tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu có chủ trương xây dựng từ năm 2008 để tưởng niệm, ghi nhớ công lao của các Anh hùng liệt sĩ đã hy sinh vì sự nghiệp giải phóng dân tộc, giải phóng đất nước, tại Côn Đảo; đồng thời nhằm giáo dục truyền thống cách mạng cho thế hệ trẻ và phát huy giá trị khu di tích lịch sử Cách mạng Côn Đảo.

Đền thờ tọa lạc trên diện tích gần 30.000m2 phía trước nghĩa trang Hàng Dương. Công trình có mức đầu tư gần 100 tỷ đồng được tài trợ bởi nhiều doanh nhiệp trong cả nước.

Toàn cảnh phía trước Đền Thờ Côn Đảo

Mặt tiền Đền thờ Côn Đảo là một bình phong bằng 4 cột đá uy nghi, được gọi là tứ trụ. Tứ trụ được làm bằng đá nguyên khối, trên đỉnh chạm khắc hình tượng hổ phù với 4 con rùa đội đá và 4 con phượng hoàng quay về 4 hướng, tượng trưng cho sức mạnh. Cổng đền có 3 cửa, hai tầng mái, cổ diềm có chia các ô hộc trang trí. Bước qua cổng đền là tháp chuông, bên trong là một đại hồng chuông có đường kính khoảng 2m, chiều cao gần 3m được đúc từ 8 tấn đồng bởi một nghệ nhân nổi tiếng ở Thừa thiên - Huế. Xung quanh chuông là một bài minh do nhà văn hoá, Giáo sư Vũ Khiêu viết. Bài minh khắc hoạ tổng quan về một Côn Đảo hôm qua anh dũng đấu tranh vì khát vọng tự do; về một Côn Đảo hôm nay đang ra sức xây dựng và một Côn Đảo trong tương lai không xa sẽ sáng bừng lên giữa biển khơi xa.

Toàn cảnh khu đền chính

Khu Đền chính gồm Tiền đường và Hậu cung được nối với nhau bằng hai dãy hành lang có khoảng trống ở giữa. Đây là điểm nhấn quan trọng nhất trong tổng quan kiến trúc của đền thờ Côn Đảo. Hai dãy nhà hình chữ Nhị vừa cao, vừa rộng này là nơi bố trí khám thờ, bàn đặt lễ, đỉnh đồng, bài vị, hương án, lư hương lớn và đôi hạc chầu bằng đồng. Bia đá trang trí hình cuốn thư đặt hai bên để ghi tên 2.147 chiến sĩ cách mạng đã hy sinh tại nhà tù Côn Đảo trong những năm từ 1930 -1975. Khu đền chính là nơi diễn ra các nghi thức hành lễ trang nghiêm mỗi khi có sự kiện quan trọng.

Phía trước Tiền đường là một khoảng sân rộng, hai dãy nhà tả vu, hữu vu ở hai bên. Tất cả những hạng mục của đền thờ được đặt đối xứng nhau qua đường thần đạo, tạo thành một bố cục hoàn chỉnh theo các đền thờ truyền thống. Tất cả những mái ở không gian phía trên đều đựơc thiết kế theo kiểu mái cong đầu đao trang trí hoa văn hình rồng trông rất mềm mại. Ngoài ra, trong khuôn viên đền còn có một vườn hoa cây cảnh, trong đó trồng nhiều loại cây ăn trái đại diện cho 3 miền của đất nước.

TẤM LÒNG TRI ÂN CỦA NHÂN DÂN CẢ NƯỚC

Quá trình xây dựng đền thờ ở nơi quần đảo xa xôi này là cả một khối lượng công việc hết sức phức tạp và gian nan. 3 loại nguyên, vật liệu chính phục vụ cho công trình là đá, gỗ và ngói gốm được chế tác, gia công và sản xuất theo yêu cầu kỹ thuật, mỹ thuật rất phức tạp và được thực hiện ở rất nhiều địa phương trong nước.

Khối lượng đá phục vụ cho công trình này hơn 600m3, được lấy từ 2 miền Nam, Bắc. Ở miền Bắc, đá lấy từ núi Đông Sơn (Thanh Hoá) được chế tác tại Hoa Lư (Ninh Bình), ở miền Nam, đá được lấy từ núi Bửu Long và chế tác tại Biên Hoà (Đồng Nai). Đá nguyên khối được chế tác làm tứ trụ, chân tảng, đá lát, lan can... Sản phẩm tạo hình dáng các linh vật như long, li, qui, phượng. Đây là những linh vật phổ biến trong tín ngưỡng dân gian Việt Nam, biểu tựợng cho sự tôn kính, oai phong, uy nghi và dũng mãnh.

Gỗ xây dựng công trình là lim xanh, còn gọi là thiết lim, được mua từ Lào với khối lượng lên đến gần 2000m3, được vận chuyển về cơ sở của nghệ nhân Trần Văn Thơ (xã Thọ Nghiệp, Xuân Trường, Nam Định) để gia công, chạm trỗ. Sản phẩm gồm cột, vì kèo, xuyên, trến, xà ngang, bộ đấu, trụ tiêu..., trong đó có những cột đường kính đến nửa mét, chiều dài hơn 8m. Khâu khó nhất và mất nhiều thì giờ nhất là việc chạm khắc để tạo hình các linh vật và tạo các hoa văn trang trí như rồng, hoa lá, long vân, lá lửa, chân mây...

Ngói để lợp mái đền thờ là ngói gốm dạng cổ, mang đặc trưng truyền thống Việt Nam. Xưởng gốm của ông Vương Mẫn Vinh ở Lái Thiêu, Thuận An (tỉnh Bình Dương) là cơ sở phục vụ ngói cho đền thờ liệt sĩ Côn Đảo. Khoảng 3000m2 các loại ngói lợp, ngói liệt, ngói úp nóc, ngói ống, ngói diềm cho công trình này. Điều đáng nói là, hầu hết các công đoạn sản xuất loại ngói này đều làm thủ công hoặc nửa thủ công.

Tất cả những khối nguyên vật liệu nói trên từ Ninh Bình, Nam Định, Đồng Nai, Bình Dương phải vận chuyển qua rất nhiều chặng, cả bằng đường bộ và đường biển mới đến được với Côn Đảo. Những khối đá nặng nề, những khúc gỗ to, dài cồng kềnh đến những viên ngói nhỏ dễ vỡ... tất cả đều được thận trọng, chắc chắn trong suốt quá trình vận chuyển. Chưa kể đến hàng trăm tấn nguyên vật liệu khác như sắt, thép, xi măng, gạch, đá...

Đền thờ Côn Đảo là công trình của những tấm lòng, là nghĩa cử tri ân của những người con Việt Nam hôm nay dâng lên các bậc tiền nhân. Công trình nghệ thuật kiến trúc đẹp đẽ này xứng đáng được đứng bên tượng đài vĩnh cửu của lòng yêu nước, tượng đài của khát vọng tự do, tượng đài của sự hy sinh cao cả của hàng vạn đồng bào, chiến sỹ đã vì Tổ quốc Việt Nam mà mãi mãi yên nghỉ trên mảnh đất Côn Đảo thiêng liêng.